Michael Graf von Matuschka – wielki starosta

Rodzina Matuschków, w której na świat przyszedł Michael, była znaną i szanowaną rodziną o korzeniach czesko-austriackich, która miała znaczący udział w rozwoju prawa, polityki, Kościoła, nauki i kultury.

Michael, wychowywany od najmłodszych lat w poszanowaniu wartości chrześcijańskich, studiował prawo na uniwersytetach w Lozannie, Monachium i Berlinie. Ukończył je w 1910 r. we Wrocławiu.

Po wojnie najpierw zamieszkał w Münster, potem w Warendorfie, gdzie działał aktywnie w samorządach. W 1919 roku przeniósł się na Górny Śląsk.

Nim w 1923 roku został starostą opolskim, walczył na froncie I wojny światowej. W maju 1915 r. został ciężko ranny i dostał się do niewoli. Trzy lata spędził w skrajnie trudnych warunkach w Krasnojarsku na Syberii (napisał o tym sprawozdanie pt. „Powrót z Syberii”), uciekł z niewoli, wykorzystując zamieszki rewolucyjne. Po krótkiej rekonwalescencji na Śląsku wrócił do wojska, tym razem na front zachodni – został potem wyróżniony za to, że prowadzeni przez niego żołnierze wrócili bez strat.

22 lipca 1922 r. został zastępcą starosty opolskiego, a 16 maja 1923 r. – starostą opolskim. Był to wielki sukces 34-letniego Matuschki – powiat opolski po reformie administracyjnej w 1927 r. był największy w prowincji górnośląskiej. Wymagał m.in. ożywienia gospodarczego; Matuschka wiele zdziałał w tym zakresie.

W 1932 r. Matuschka został posłem do pruskiego Landtagu z listy partii Centrum, choć nie był jej członkiem, hołdował bowiem zasadzie, że urzędnik powinien być apolityczny. Aktywny starosta i poseł, od początku przeciwny nazizmowi, głośno wyrażał swoje zdanie, czym bardzo sobie zraził notabli faszystowskich.

W 1933 roku, gdy Hitler doszedł do władzy, Matuschka nie zgodził się na wywieszenie flagi nad swastyką przy balkonie opolskiego starostwa, które wówczas mieściło się przy ul. Krakowskiej. Dzień później stracił pracę. Wyjechał do Berlina, wrócił jednak na Śląsk. Najpierw zatrudniono go we Wrocławiu, potem w Katowicach. – Pracując tam w trudnych latach wojny, wykorzystywał wszelkie możliwości, by uratować wielu Polaków i Żydów przed obozem koncentracyjnym lub nie dopuścić do wywózki do pracy przymusowej. Zapobiegał represjom wobec Kościoła.

Nie zgodził się wstąpić w szeregi NSDAP, wstąpił za to do Kręgu Krzyżowej, czyli opozycji antyhitlerowskiej; został aresztowany za współudział w zamachu na Hitlera w lipcu 1944 roku. Po pokazowym procesie został stracony w więzieniu w Berlinie 14 września tego samego roku.

Kilka lat temu Kościół w Niemczech rozpoczął procedury wyniesienia Matuschki na ołtarze. Inicjatorem tego przedsięwzięcia jest Ferdinand Elbel z Berlina, uznający, że opolski starosta jest „śląskim świadkiem wiary i męczennikiem”. Podpisy w tej sprawie zbierano także na Opolszczyźnie.

Michael Graf von Matuschka – wielki starosta